دشتي يكي از مشتقات بسيار زيباي شور است كه نت شاهد آن درجه ي پنجم شور است و توقف آن روي درجه ي سوم شور مي باشد كه سپس به شور فرود مي آيد. در آواز دشتي هم درجه ي پنجم شور نت متغير است (ماند افشاري) يعني گاه به حالت اصلي است و گاه يك ربع پرده پايين مي آيد و همين تغيير جزيي حالت خاصي به آواز دشتي مي دهد كه بسيار دلپسند است.
گوشه هاي دشتي مانند «غم انگيز» و «گيلكي» هيج كدام اختلافي با دشتي ندارد، فقط گوشه هايي است با حالات مختلف كه همه در همان پرده دشتي مي باشد.
در ميان اغلب ملل، اهالي دشت هاي خرم و نقاط خوش آب و هوا آهنگ هايي مخصوص خود دارند كه بنابر احتياج طبيعي مطابق ذوق آن ها به وجود آمده است. آواز دشتي را هم مي توان آواز جوپاني ايران ناميد. شايد اصل آن از ناحيه ي دشتي و دشتستان بوده ولي هم اكنون حتي در شمال ايران هم بسيار رايج است. مردم گيلان نوعي از دشتي را به آواز، بسيار زيبا و فريبا مي خوانند. آواز دشتي معرف زندگي ساده ي صحرا نشيني و احساسات طبيعي مردم خانه به دوش و چوپان هاست. هر چند آوازي است غم انگيز ولي سادگي و بي آلايشي و عدم تكلف هم لطف و زيبايي و رعنايي خاصي به آن بخشيده است.
گويي آواز دشتي از حنجره اي بيرون مي آيد كه صاحب آن از مكر و حيله و تكوير آگاه نيست. در هر حال نغمه ي دشتي يادگاريست از گذشته هاي غم انگيز و حوادث و انقلاباتي كه از ديرباز درين سرزمين پيش آمده است و با اين كه غم انگيز است افسردگي ها را از بين مي برد و شنونده را خوش و خرم مي سازد. به كلي اين نكته را بايد در نظر داشت: اين كه مي گويند فلان آواز غم انگيز و فلان نغمه شادي بخش است يك قاعده ي كلي نمي باشد. هر آهنگ را بنابر وضع خاصي كه بنوازند كيفيت به خصوصي پيدا مي كند. چنان كه مي توان در پرده ي دشتي با وزن هاي تندتر نغمه هاي شادي بخش به وجود آورد يا در آواز ماهور با وزن هاي نغمه هاي غم انگيز ساخت